<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="L1_00107">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title level="s">Digitale Edition Grazer Nuntiaturberichte (1580-[1602])</title>
                <title type="iso-date" when-iso="1581-07-20" n="1">1581-07-20</title>
                <title level="a">107. Graz, 1581 Juli 20</title>
                <respStmt>
                    <persName>Kroissenbrunner Martin</persName>
                    <resp>Transkription und TEI-Kodierung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Schopper Daniel</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/13281899X">Kurz Stephan</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <funder>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/1155422082">Gottsmann Andreas</persName>
                    <address>
                        <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturforum in
                            Rom</orgName>
                        <street>Viale Bruno Buozzi 111-113</street>
                        <settlement>Rom</settlement>
                        <postCode>00197</postCode>
                        <country>Italien</country>
                    </address>
                </funder>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>Austrian Centre for Digital Humanities and Cultural Heritage</publisher>
                <pubPlace>Vienna</pubPlace>
                <date when="2024">2024</date>
                <availability>
                    <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.de">
                        <p>Sie dürfen: Teilen – das Material in jedwedem Format oder Medium
                            vervielfältigen und weiterverbreiten Bearbeiten – das Material remixen,
                            verändern und darauf aufbauen und zwar für beliebige Zwecke, sogar
                            kommerziell.</p>
                        <p>Der Lizenzgeber kann diese Freiheiten nicht widerrufen solange Sie sich
                            an die Lizenzbedingungen halten. Unter folgenden Bedingungen:</p>
                        <p>Namensnennung – Sie müssen angemessene Urheber- und Rechteangaben machen,
                            einen Link zur Lizenz beifügen und angeben, ob Änderungen vorgenommen
                            wurden. Diese Angaben dürfen in jeder angemessenen Art und Weise gemacht
                            werden, allerdings nicht so, dass der Eindruck entsteht, der Lizenzgeber
                            unterstütze gerade Sie oder Ihre Nutzung besonders. Keine weiteren
                            Einschränkungen – Sie dürfen keine zusätzlichen Klauseln oder technische
                            Verfahren einsetzen, die anderen rechtlich irgendetwas untersagen, was
                            die Lizenz erlaubt.</p>
                        <p>Hinweise:</p>
                        <p>Sie müssen sich nicht an diese Lizenz halten hinsichtlich solcher Teile
                            des Materials, die gemeinfrei sind, oder soweit Ihre Nutzungshandlungen
                            durch Ausnahmen und Schranken des Urheberrechts gedeckt sind. Es werden
                            keine Garantien gegeben und auch keine Gewähr geleistet. Die Lizenz
                            verschafft Ihnen möglicherweise nicht alle Erlaubnisse, die Sie für die
                            jeweilige Nutzung brauchen. Es können beispielsweise andere Rechte wie
                            Persönlichkeits- und Datenschutzrechte zu beachten sein, die Ihre
                            Nutzung des Materials entsprechend beschränken.</p>
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <seriesStmt>
                <p>Machine-Readable Transcriptions of the Correspondence of the Nuncio in Graz
                    (1580-[1602])</p>
            </seriesStmt>
            <sourceDesc>
                <biblStruct corresp="book">
                    <monogr>
                        <editor>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/118968440">Rainer Johann</persName>
                        </editor>
                        <title type="main">Grazer Nuntiatur</title>
                        <title type="sub">Nuntiatur des Germanico Malaspina; Sendung des Antonio
                            Possevino; 1580-1582</title>
                        <idno type="ISBN">3-7001-0023-X</idno>
                        <imprint>
                            <pubPlace>Wien</pubPlace>
                            <date>1973</date>
                            <publisher>
                                <orgName>Österreichische Akademie der Wissenschaften</orgName>
                                <orgName>Österreichisches Kulturinstitut in Rom</orgName>
                                <persName>Santifaller Leo</persName>
                                <persName>Schmidinger Heinrich</persName>
                            </publisher>
                            <respStmt>
                                <resp>Unterstützung bei Bearbeitung und Herausgabe</resp>
                                <orgName>Historische Landeskommission für Steiermark</orgName>
                            </respStmt>
                        </imprint>
                        <biblScope unit="volume" n="1">1. Band</biblScope>
                        <extent>
                            <measure unit="pages" quantity="492">492 Seiten</measure>
                        </extent>
                    </monogr>
                    <series>
                        <title type="main">Publikationen des Österreichischen Kulturinstituts in
                            Rom</title>
                        <title type="sub">Nuntiaturberichte</title>
                    </series>
                </biblStruct>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            <lb/>Arch. Vat. Nunz. Germ. 100, f. 333r—334v, gleichzeitige
                            Kop.</collection>
                    </msIdentifier>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <profileDesc>
            <correspDesc n="L1_00107">
                <correspAction type="sent">
                    <date when="1581-07-20" n="1"/>
                    <placeName ref="http://www.geonames.org/2778067">Graz</placeName>
                </correspAction>
                <correspContext>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCollection" target="L1_00106.xml"
                        >106. Malaspina an Gallio - Graz, 1581 Juli 15</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCollection" target="L1_00108.xml">108.
                        Malaspina an Gallio - Graz, 1581 Juli 27</ref>
                </correspContext>
            </correspDesc>
            <abstract>
                <p>Dekret Erzherzog Karls betreffend die von Malaspina betriebene Visitation.</p>
            </abstract>
        </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <head n="107">Graz, 1581 Juli 20</head>
            <div>
                <p>Etsi sermus dominus archidux Carolus superiori adhuc mense Smi D. N. nuntio
                    disertis verbis significaverit<note xml:id="FN1_00107_01" type="footnote"
                        >Malaspina geht in seinem erhalten gebliebenen Bericht darauf nicht ein;
                        möglicherweise ist aber das diesbezügliche Schreiben verlorengegangen. Vgl.
                        Nr. 105, Anm. 5.</note>Sertem S. nunquam eius animi fuisse, ut revmis
                    dominis ordinariis clerum suum in provinciis eius existentem quotiescunque illis
                    consultum esse videretur rite legitimeque visitare ac reformare non liceret, ita
                    tamen ut Serti eius iura sua, quae super monasteriis et aliis benefitiis
                    quibuscunque pro sua archiducali auctoritate in temporalibus habet usquequaquam
                    illibata permanerent. Quoniam tamen ipse revmus dominus nuntius nunc iterum quam
                    diligentissime cum S. Serte egit <note xml:id="FN1_00107_02" type="footnote"
                        >Siehe Nr. 109, S. 307 f.</note>et eam S. Stis nomine summe exhortatus est,
                    ut sine omni conditione pure assentili dignaretur, quo diocesis Salzburgensis
                    tam in spiritualibus quam temporalibus quam ociissime visitari et reformari
                    posset, S. Sertas pro contestanda eius erga Stem illius perpetua constantique
                    observantia atque adeo etiam pro declarando suo erga eccelentissimo Dei zelo
                    eiusmodi revmi domini nuntii vel potius Stis ipsius tam paternis monitis ita
                    annuere voluit, ut talis visitatio ac reformatio quoad eius fieri poterit
                    ociissime <pb xml:id="P1_0000303"/>fiat ac in ea commissarii revmi domini
                    archiepiscopi in mere spiritualibus ac personalibus praecipuam, in temporalibus
                    vero pro hac vice salten donec et quousque visitatio perfecta sit et executioni
                    de mandata aequalem ac parem <note xml:id="FN1_00107_03" type="footnote">Als
                        Kommissare des Erzbischofs von Salzburg wurden Dr. Johann Fickler und Adam
                        Schreindel bestellt; landesfürstliche Kommissare waren Johann Trattner, Abt
                        von St. Lambrecht, und Dr. Georg Klain (Graz Diözesanarchiv, Sonderarchiv
                        Stifte, Admont, Visitationen; St. Lambrecht Stiftsarchiv, Urk. Nr.
                        1230).</note>cum S. Sertis deputatis potestatem habeant ac in tota tali
                    visitatione reformationeque nihil aliud quam Dei Op. Max. honorem ac ecclesiae
                    suae sanctae utilitatem respiciant et observent, relicta in medio quacunque vel
                    S. Sertis vel S. Rmae Dnis circa dicta temporalia praetensione, de qua ad partem
                    durante vel finita hac visitatione et reformatione suo loco utrique parti
                    integrum erit ius suum omni meliori modo via ac forma prosequi, quod quidem S.
                    Sertas eo lubentius fecit, cum ipsemet revmus dominus archiepiscopus haud
                    gravatim confitebitur, Serti S. eiusmodi visitationem ac reformationem nunquam
                    adversam fuisse, imo Sertcm S. statim ab initio sui regiminis a Rma D. eius
                    requisitam de eo sine omni dilatione postulatis S. Rmae D. non solum actutum
                    annuisse, verum etiam instructionem illam, quam super eo S. Rma D. composuerat
                    et Serti eius de 25 Julii anni (15)65 <note xml:id="FN1_00107_04"
                        type="footnote">Nicht vorhanden.</note>transmiserat usque quaquam laudasse
                    perpetuoque paratissimum fuisse id quod in ca partium suarum erat debitae
                    executioni sine omni mora demandare, nam Sertem S. constanter affirmare posse se
                    iugiter nihil iniquius et christiana pietate indignius duxisse quam ab hoc vel
                    illud temporale lucellum vel minimum spirituale emolumentum negligere. Itaque S.
                    Sertas plane sibi pollicetur neque Sum D. N. neque ullum alium mortalium S.
                    Serti imputaturum, quod dicta visitatio ac reformatio hactenus dilata
                    procrastinataque fuerit, praesertim cum revmus dominus archiepiscopus ipsemet
                    non poterit negare Sertem eius aliquot praelatorum ac aliorum spiritualium
                    depravatos mores ei per literas significasse et eum pro eorum correctione
                    amanter ac sedulo requisivisse, unde quilibet vel mediocri iuditio praeditus
                    colligere potest an Sertas S. saepedictam reformationem impediverit vel
                    promoverit, nec obstat, quod S. Sertas iuribus suis supradictis ab hominum
                    memoria continue possessis renuntiare noluerit. Nam id facere neque tenebatur
                    neque etiam in praeiuditium totius sermae domus Austriae atque adeo etiam omnium
                    aliorum Sacri Romani Imperii principum, qui omnes eiusmodi iura super
                    monasteriis ac aliis <pb xml:id="P1_0000304"/>benefitiis in eorum provinciis
                    sitis sibi attribuunt, ullo pacto committere debuit, maxime cum videret revmum
                    dominum archiepiscopum Caes. Mti, sermo archiduci Ferdinando et illmo duci
                    Bavariae, in quorum provincias diocesis Salzburgensis quoque sese extendit,
                    quinimo illis multo plura, quam S. Sertas in suis provinciis praetendit,
                    concedere. <note xml:id="FN1_00107_05" type="footnote">Die strittigen Fragen
                        zwischen Bayern und Salzburg, wie geistliche Gerichtsbarkeit,
                        Rechtsverhältnisse des Klerus im bayerischen Diözesananteil Salzburgs,
                        Visitationen, Einsetzung von Pfarrern und deren Nachlaß, wurden 1583
                        vertraglich beigelegt. Die Jurisdiktions- und Grenzstreitigkeiten zwischen
                        Salzburg und den habsburgischen Landen haben nie ganz aufgehört (Dalham,
                        Concilia Salisburgensia, S. 596—600; Widmann, Geschichte Salzburgs III, S.
                        117—119).</note>Quae res fecit, ut S. Sertas in omnibus tanto maiorem
                    cautionem hactenus adhibuerit ac plane decreverit cum sese in possessione vel
                    quasi dictorum suorum iurium a divis suis progenitoribus acceptorum omnibus
                    legitimis modis manutenere ac tueri tum de iis amplius nihil omnino sine
                    praescitu ac adiutorio dictorum principum agnatorum S. Sertis ac S. Sedis
                    Apostolicae fidei procul dubio nihilunquam tentabunt vel sibi vendicabunt, quod
                    illis de iure ac antigua consuetudine aliisque legitimis titulis ac
                    praerogativis non competet, in quo etiam sine omni controversia Stas illius eos
                    conservare ac protegere paterne propensa erit. Id quod S. Sertas dicto revmo
                    domino nuntio in praesentiarum respondere voluit et simul ab eo clementer
                    petere, ut imprimis Smu D.N. de toto rei statu liquido edoceat et tantum
                    efficiat, ut S. Stas de hac Sertis S. laudabili declaratione benigne sese
                    contentet et, quod reliquum est, pro eius paterna voluntate disponat ac
                    perficiat. <note xml:id="FN1_00107_06" type="footnote">Siehe Nr. 113, S.
                        314.</note></p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
