<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="L1_00129">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title level="s">Digitale Edition Grazer Nuntiaturberichte (1580-[1602])</title>
                <title type="iso-date" notAfter="1581-12-06" cert="low" n="1">vermutlich vor
                    1581-12-06</title>
                <title level="a">129. (Graz, 1581 vor Dezember 6)</title>
                <author ref="http://d-nb.info/gnd/118576658">Malaspina, Germanico</author>
                <respStmt>
                    <persName>Kroissenbrunner Martin</persName>
                    <resp>Transkription und TEI-Kodierung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Schopper Daniel</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/13281899X">Kurz Stephan</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <funder>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/1155422082">Gottsmann Andreas</persName>
                    <address>
                        <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturforum in
                            Rom</orgName>
                        <street>Viale Bruno Buozzi 111-113</street>
                        <settlement>Rom</settlement>
                        <postCode>00197</postCode>
                        <country>Italien</country>
                    </address>
                </funder>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>Austrian Centre for Digital Humanities and Cultural Heritage</publisher>
                <pubPlace>Vienna</pubPlace>
                <date when="2024">2024</date>
                <availability>
                    <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.de">
                        <p>Sie dürfen: Teilen – das Material in jedwedem Format oder Medium
                            vervielfältigen und weiterverbreiten Bearbeiten – das Material remixen,
                            verändern und darauf aufbauen und zwar für beliebige Zwecke, sogar
                            kommerziell.</p>
                        <p>Der Lizenzgeber kann diese Freiheiten nicht widerrufen solange Sie sich
                            an die Lizenzbedingungen halten. Unter folgenden Bedingungen:</p>
                        <p>Namensnennung – Sie müssen angemessene Urheber- und Rechteangaben machen,
                            einen Link zur Lizenz beifügen und angeben, ob Änderungen vorgenommen
                            wurden. Diese Angaben dürfen in jeder angemessenen Art und Weise gemacht
                            werden, allerdings nicht so, dass der Eindruck entsteht, der Lizenzgeber
                            unterstütze gerade Sie oder Ihre Nutzung besonders. Keine weiteren
                            Einschränkungen – Sie dürfen keine zusätzlichen Klauseln oder technische
                            Verfahren einsetzen, die anderen rechtlich irgendetwas untersagen, was
                            die Lizenz erlaubt.</p>
                        <p>Hinweise:</p>
                        <p>Sie müssen sich nicht an diese Lizenz halten hinsichtlich solcher Teile
                            des Materials, die gemeinfrei sind, oder soweit Ihre Nutzungshandlungen
                            durch Ausnahmen und Schranken des Urheberrechts gedeckt sind. Es werden
                            keine Garantien gegeben und auch keine Gewähr geleistet. Die Lizenz
                            verschafft Ihnen möglicherweise nicht alle Erlaubnisse, die Sie für die
                            jeweilige Nutzung brauchen. Es können beispielsweise andere Rechte wie
                            Persönlichkeits- und Datenschutzrechte zu beachten sein, die Ihre
                            Nutzung des Materials entsprechend beschränken.</p>
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <seriesStmt>
                <p>Machine-Readable Transcriptions of the Correspondence of the Nuncio in Graz
                    (1580-[1602])</p>
            </seriesStmt>
            <sourceDesc>
                <biblStruct corresp="book">
                    <monogr>
                        <editor>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/118968440">Rainer Johann</persName>
                        </editor>
                        <title type="main">Grazer Nuntiatur</title>
                        <title type="sub">Nuntiatur des Germanico Malaspina; Sendung des Antonio
                            Possevino; 1580-1582</title>
                        <idno type="ISBN">3-7001-0023-X</idno>
                        <imprint>
                            <pubPlace>Wien</pubPlace>
                            <date>1973</date>
                            <publisher>
                                <orgName>Österreichische Akademie der Wissenschaften</orgName>
                                <orgName>Österreichisches Kulturinstitut in Rom</orgName>
                                <persName>Santifaller Leo</persName>
                                <persName>Schmidinger Heinrich</persName>
                            </publisher>
                            <respStmt>
                                <resp>Unterstützung bei Bearbeitung und Herausgabe</resp>
                                <orgName>Historische Landeskommission für Steiermark</orgName>
                            </respStmt>
                        </imprint>
                        <biblScope unit="volume" n="1">1. Band</biblScope>
                        <extent>
                            <measure unit="pages" quantity="492">492 Seiten</measure>
                        </extent>
                    </monogr>
                    <series>
                        <title type="main">Publikationen des Österreichischen Kulturinstituts in
                            Rom</title>
                        <title type="sub">Nuntiaturberichte</title>
                    </series>
                </biblStruct>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            <lb/>Arch. Vat. Nunz. Germ. 100, f. 374r—375v und 381r—382v, zwei
                            gleich-<lb/>zeitige Kop.</collection>
                    </msIdentifier>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <profileDesc>
            <correspDesc n="L1_00129">
                <correspAction type="sent">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/118576658">Malaspina, Germanico</persName>
                    <date notAfter="1581-12-06" n="1" cert="low"/>
                    <placeName ref="http://www.geonames.org/2778067" cert="low">Graz</placeName>
                </correspAction>
                <correspContext>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCollection" target="L1_00128.xml"
                        >128. Malaspina an Erzherzog Karl - Graz, 1581 vor November 27</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCollection" target="L1_00130.xml">130.
                        Malaspina an Gallio - Graz, 1581 Dezember 6</ref>
                </correspContext>
            </correspDesc>
            <abstract>
                <p>Von Malaspina verfaßte Schrift über die Gewissensverpflichtung des Fürsten zum
                    Religionsgeschäft.</p>
            </abstract>
        </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <head n="129">(Graz, 1581 vor Dezember 6)<note xml:id="FN1_00129_01" type="footnote">Das
                    Datum ergibt sich aus dem Bericht Malaspinas vom 6. Dezember (Nr. 130), mit dem
                    er diese Schrift übersendet mit der Mitteilung, daß er sie für die zu erwartende
                    Weihnachtsbeichte Erzherzog Karls verfaßt und dessen Beichtvater übergeben
                    habe.</note></head>
            <div>
                <p>Cum consiliarii, qui a secretis sunt S. Sertis nemine penitus discrepante
                    consideratis mature considerandis in eam tandem sententiam devenerint,<note
                        xml:id="FN1_00129_02" type="footnote">Vgl. Nr. 123.</note>quem ad modum
                    Sertem S. fideliter admonuerunt, non reliquas solum, quae supersunt fidei
                    catholicae sed nec potestatem auctoritatemque S. Celnis temporalem sibi a Deo ad
                    has provincias gubernandas traditam diutius eodem, quo nunc est, statu propter
                    religionis varietatem posse manere, id quod luce clarius est et rerum magistra
                    experientia non dubio exitu quotidie docet, nemo non facile videt, Sertem S.
                    divina et humana lege <note xml:id="FN1_00129_03" type="footnote">Vgl. Nr. 60,
                        S. 174, und Nr. 79, S. 217.</note>teneri nihil non aggredi, moliri et
                    perpeti, ut religionem catholicam ab haereticorum barbarie vitiatam et oppressam
                    in pristinum integritatis statum pro virili vindicet atque conservet et
                    auctoritatem suam iam omnino afflictam et labefactatam recuperet, ne sine causa
                    videatur gladium a Deo sibi concreditum ad vindictam malorum et bonorum
                    conservationem frustra portare.</p>
                <p>Quae cum ita se habeant, videre primum oportet, quid principi <pb
                        xml:id="P1_0000356"/>agendum sit, quaque via et ratione procedendum, ut ad
                    id, quod intenditur, possit pervenire. Princeps vel domesticis vel esternis
                    consiliis vult fidem adhibere, si cum externis cohaeret iam et nunc satis
                    superque cum principibus deliberatum fuit et ab iis modus procedendi in negocio
                    ita clare praescriptus, ut errari difficile possit. Fuit quoque consultum cum
                    Summo Pontifice nec fuit, qui non iudicaverit negotium recte et ex sententia
                    confici posse dummodo, Sertas S. pie aggrediatur et viriliter pergat, et S. Stas
                    non consilio solum, sed ope etiam auxilio ita prospexit in praesenti, et etiam
                    pollicita est inposterum, se quotiescunque necesse fuerit, <note
                        xml:id="FN1_00129_04" type="footnote">Vgl. Nr. 1, Anm. 26, und Nr. 93, S.
                        258.</note>omnibus Sertis S. rebus praesto futuram, ut non temere sperandum
                    sit, quin negotium eum, quem optamus exitum habiturum sit, si domesticis quoque
                    consiliariis vult adhaerere, ipsi licet ea fuerint mente et sententia, ut
                    priusque collocaretur praesidium tentaretur an vellent salutaribus S. Stis
                    monitis morem gerere, omnes tamen iugiter senserunt, si principis decreto
                    publicando heretici non acquiescerent, Sertem S. debere omnino praesidium ponere
                    statuumque facere separationem.</p>
                <p>Quare ex iis, quae supra commemorata sunt, facile colligitur principem in
                    conscientia tutum esse non posse, quo minus si forte evenerit, ut heretici non
                    obtemperent, ipse tunc faciat separationem praesidiumque ponat, et hoc principi
                    obscurum esse non debet. Atque a nobis ita dictum volumus, ne si aliquis, ut non
                    temere timendum est, in religione claudicans nova proponeret deliberataque et S.
                    Sti per literas sancte promissa pervertere atque dissolvere conaretur
                    negociumque in longinquum vel potius in perpetuum producere,<note
                        xml:id="FN1_00129_05" type="footnote">Diesbezügliche Schreiben Erzherzog
                        Karls von 1578 nach der Brucker Pazifikation und von 1581 nach der
                        Suspendierung des Religionsdekretes (Arch. Vat. Principi 36, f. 153r;
                        Loserth, FRA II/50, S. 2—3 und 241—243).</note>eidem principis aures ullo
                    modo patere debeant et hac una in re potissimum omnis difficultas et discrimen
                    consistit, nam illud nihil aliud esset quam quaerere excusationes vanas in
                    peccatis, et principes et praecipue S. Stas facile perciperent, quod una sublata
                    difficultate statim altera emergit non zelo Dei, sed tantum ut nihil in negotio
                    perficiatur. Veruntamen cum ea sit pietas Sertis S. ea in catholicam religionem
                    animi propensio, qua maior desiderari non potest, nemini dubium est, quin omnia
                    alacri constantique animo effectura sit, cum incongruum sit, atque indecorum
                    principes per legatos consulere, et mox eorum auditum salutare consilium propter
                    pravam privatorum homininum opinionem contemnere.</p>
                <pb xml:id="P1_0000357"/>
                <p>Non improbo tamen, licet principem tam egregie in catholicam religionem affectum
                    habeamus, ut ea tantum moliamur ac aggrediamur, quae non aliena duxerimus ab hac
                    depravatorum temporum deploranda conditione quae dissimulare in nonnullis rerum
                    et locorum et opportunitatum sive importunitatum ratione fortasse prudentis
                    censeri poterit et feliciter confici posse videbuntur, ne dum aniversa appetimus
                    simul deinceps nihil adipiscamur, et enim tametsi haeresum pravitas penitus
                    reprimenda et abolenda a nobis esset, tamen cum id neque nostra opera neque
                    humano consiglio nunc assequi mereamur, certum est Deum Optimum Maximum ea, quae
                    vere nostras vires excedunt, minime postulare, parati nihilominus esse debemus,
                    ut quoties feret occasio, eam e medio prorsus tollere enitamur. Non enim
                    coniventia vel tollerantia uti possumus, nisi evidens necessitas ita requirere
                    videatur, sublata autem necessitate tenemur omnem quoque coniventiam et
                    tollerantiam relinquere.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
