<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="L3_00206">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title level="s">Digitale Edition Grazer Nuntiaturberichte (1580-[1602])</title>
                <title type="iso-date" when-iso="1593-12-13" n="1">1593-12-13</title>
                <title level="a">206. B. v. Laibach an Aldobrandini - Graz, 1593 Dezember 13</title>
                <author ref="http://d-nb.info/gnd/119845911">Tavčar, Janez</author>
                <respStmt>
                    <persName>Kroissenbrunner Martin</persName>
                    <resp>Transkription und TEI-Kodierung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Kofler Sabine</persName>
                    <resp>Lektorat</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Schopper Daniel</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/13281899X">Kurz Stephan</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <funder>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/1155422082">Gottsmann Andreas</persName>
                    <address>
                        <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturforum in
                            Rom</orgName>
                        <street>Viale Bruno Buozzi 111-113</street>
                        <settlement>Rom</settlement>
                        <postCode>00197</postCode>
                        <country>Italien</country>
                    </address>
                </funder>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>Austrian Centre for Digital Humanities and Cultural Heritage</publisher>
                <pubPlace>Vienna</pubPlace>
                <date when="2024">2024</date>
                <availability>
                    <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.de">
                        <p>Sie dürfen: Teilen – das Material in jedwedem Format oder Medium
                            vervielfältigen und weiterverbreiten Bearbeiten – das Material remixen,
                            verändern und darauf aufbauen und zwar für beliebige Zwecke, sogar
                            kommerziell.</p>
                        <p>Der Lizenzgeber kann diese Freiheiten nicht widerrufen solange Sie sich
                            an die Lizenzbedingungen halten. Unter folgenden Bedingungen:</p>
                        <p>Namensnennung – Sie müssen angemessene Urheber- und Rechteangaben machen,
                            einen Link zur Lizenz beifügen und angeben, ob Änderungen vorgenommen
                            wurden. Diese Angaben dürfen in jeder angemessenen Art und Weise gemacht
                            werden, allerdings nicht so, dass der Eindruck entsteht, der Lizenzgeber
                            unterstütze gerade Sie oder Ihre Nutzung besonders. Keine weiteren
                            Einschränkungen – Sie dürfen keine zusätzlichen Klauseln oder technische
                            Verfahren einsetzen, die anderen rechtlich irgendetwas untersagen, was
                            die Lizenz erlaubt.</p>
                        <p>Hinweise:</p>
                        <p>Sie müssen sich nicht an diese Lizenz halten hinsichtlich solcher Teile
                            des Materials, die gemeinfrei sind, oder soweit Ihre Nutzungshandlungen
                            durch Ausnahmen und Schranken des Urheberrechts gedeckt sind. Es werden
                            keine Garantien gegeben und auch keine Gewähr geleistet. Die Lizenz
                            verschafft Ihnen möglicherweise nicht alle Erlaubnisse, die Sie für die
                            jeweilige Nutzung brauchen. Es können beispielsweise andere Rechte wie
                            Persönlichkeits- und Datenschutzrechte zu beachten sein, die Ihre
                            Nutzung des Materials entsprechend beschränken.</p>
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <seriesStmt>
                <p>Machine-Readable Transcriptions of the Correspondence of the Nuncio in Graz
                    (1580-[1602])</p>
            </seriesStmt>
            <sourceDesc>
                <biblStruct corresp="book">
                    <monogr>
                        <editor>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/118968440">Rainer Johann</persName>
                        </editor>
                        <respStmt>
                            <resp>Mitarbeit</resp>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/129201618">Noflatscher
                                Heinz</persName>
                            <persName>Rainer Christian</persName>
                        </respStmt>
                        <title type="main">Grazer Nuntiatur</title>
                        <title type="sub">Nuntiatur des Girolamo Portia und Korrespondenz des Hans
                            Kobenzl; 1592-1595</title>
                        <idno type="ISBN">3-7001-2964-5</idno>
                        <imprint>
                            <pubPlace>Wien</pubPlace>
                            <date>2001</date>
                            <publisher>
                                <orgName>Österreichische Akademie der Wissenschaften</orgName>
                                <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturinstitut
                                    in Rom</orgName>
                                <persName>Bösel Richard</persName>
                                <persName>Fillitz Hermann</persName>
                            </publisher>
                            <respStmt>
                                <resp>Unterstützung bei Herausgabe</resp>
                                <orgName>Historische Landeskommission für Steiermark</orgName>
                            </respStmt>
                        </imprint>
                        <biblScope unit="volume" n="3">3. Band</biblScope>
                        <extent>
                            <measure unit="pages" quantity="484">484 Seiten</measure>
                        </extent>
                    </monogr>
                    <series>
                        <title type="main">Publikationen des Historischen Instituts beim
                            Österreichischen Kulturinstitut in Rom</title>
                        <title type="sub">Nuntiaturberichte</title>
                    </series>
                </biblStruct>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            <lb/>Arch. Vat. F. Borg. III, vol. 68B, f. 129r—131r, Orig.</collection>
                    </msIdentifier>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <profileDesc>
            <correspDesc n="L3_00206">
                <correspAction type="sent">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/119845911">Tavčar, Janez</persName>
                    <date when="1593-12-13" n="1"/>
                    <placeName ref="http://www.geonames.org/2778067">Graz</placeName>
                </correspAction>
                <correspAction type="received">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/119284863">Aldobrandini, Cinzio</persName>
                </correspAction>
                <correspContext>
                    <ref type="belongsToCorrespondence" target="correspondence_052">Aldobrandini,
                        Cinzio - Tavčar, Janez</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCollection" target="L3_00205.xml"
                        >205. Kobenzl an Aldobrandini - Graz, 1593 Dezember 12</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCollection" target="L3_00207.xml">207.
                        Kobenzl an Aldobrandini - Graz, 1593 Dezember 18</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCorrespondence"
                        source="correspondence_052" target="L3_00182.xml">182. B. v. Laibach an
                        Aldobrandini - Laibach, 1593 November 1</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCorrespondence"
                        source="correspondence_052" target="L3_00245.xml">245. B. v. Laibach an
                        Aldobrandini - Görz, 1594 April 5</ref>
                </correspContext>
            </correspDesc>
            <abstract>
                <p>Legt den Fall des Häretikers Alexandrinus ausführlich dar und bittet um Förderung
                    des Jesuitenkollegs in Laibach. Absetzung eines gewählten Richters in Cilli.</p>
            </abstract>
        </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <head n="206">B. v. Laibach an Aldobrandini - Graz, 1593 Dezember 13</head>
            <div>
                <p>Sub initium huius mensis peracto iam Labacensis commissionis negotio mihi
                    demandato a ser.mo archiduce Maximiliano etiam ad suscipiendum in hoc sui novi
                    regiminis initio pro more a provincia Carniolae fidelitatis iuramentum,<note
                        xml:id="FN3_00206_01" type="footnote">Huldigung anlässlich des Amtsantrittes
                        Ehzg Maximilians als Gobernator in Innerösterreich: siehe Nr.
                    167.</note>Graecium rediens Ill.mae D. Vestrae literas accepi, <note
                        xml:id="FN3_00206_02" type="footnote">Nicht gefunden.</note>plenas
                    humanitatis in me zelique ardentissimi in augmentum catholicae religionis, cum
                    potissimum in oblata occasione me acrius inflamare contendit, ne religionis
                    causa detentum quendam Alexandrinum, ullo modo patiar pristinae restitui
                    libertati. <note xml:id="FN3_00206_03" type="footnote">Siehe Nr. 185,
                        198.</note>Ego vero quo semper animo in haeresum extirpationem, et fidei
                    catholicae propagationem fuerim praeterquam quod id testatur institutum vitae
                    meae et perplura hactenus pro ecclesiae maiestate denuo vindicanda a me
                    praestita opera malo ea ab aliis Ill.mae D. V. quam a me ipso commemorari. Porro
                    negotium Alexandrini quod attinet cum procul omni dubio existimandum sit, cum
                    qui captivitatem illius Ill.mae D. V. significavit, etiam subsequutae eiusdem
                        <pb xml:id="P3_0000262"/>relaxationis successum, hactenus celeri cursore
                    illuc perscripsisse; ex quo eo quidem maioris culpae meae suspicio apud Ill.mam
                    D. V. inprimis vero S. S.tem nondum de successu edoctam exorta erit, quo magis
                    vel mei muneris est, tamquam pastoris, commissi mihi a S. Sede Apostolica gregis
                    salutem tueri, vel sibi iam persuasum fortasse fuit, in me uno situm prohibere
                    aut admittere retenti Alexandrini restitutionem; cogor nunc ad necessariam
                    inocentiae meae defensionem, et ut dem testimonium veritati omnisque tollatur in
                    posterum cuivis occasio detrahendi, pro perfecta informatione V. Ill.mae D.
                    brevissime totam huius facti seriem explicare. Sicut enim impudens est, qui,
                    quod admisit manifestum scelus, diluere conatur, sic stupidus, et plane
                    contemnendus, qui sibi criminis alicuius notam in re potissima gravissima falso
                    iniuri patitur, nec se com facillime posset purgat aut tuetur.</p>
                <p>Cum ergo mecum quidam ex illustrioribus Carniolae proceribus ad recipiendum pro
                    more a provincia illa Carniolae fidelitatis iuramentum a ser.mo archiduce
                    destinatus, hanc ob rem Labacum (quae eius provinciae metropolis et mea
                    cathedralis est) appulisset, penes ipsum ego non meam sed S. Ser.tis in hoc actu
                    personam repraesentans et propositurus varios summi momenti articulos commune
                    patriae bonum concernentes, pro evitanda videlicet imminentis cladis calamitate,
                    quam Turca, nobis iam heu nimium proximus et saevissimus hostis illi potissimum
                    regioni minabatur, cum stata die Labaci in aede mea episcopali omnium ordinum
                    adventum per multas horas, ultra debitum et consuetum tempus sustinerem, et
                    causam morae huius inopinatae ne somniantes aut suspicantes quidem, differre
                    actum hunc in sequentem lucem, non sine summo animi dolore et gravi rerum
                    publicarum impedimento, meditaremur enim tandem omnes ordines sero omnino
                    adveniunt nobisque nil tale cogitantibus, quaerula, acerba et ad seditionem
                    composita oratione exponunt: Andream Alexandrinum civem Labacensem, quadraginta
                    iam circiter annis, eius civitatis incolam (ut qui prope puer illuc diverterat)
                    iuris accipiendi causa, propter quasdam controversias, quae sibi cum subditis
                    Bledensibus intercedebant,<note xml:id="FN3_00206_04" type="footnote">Bled —
                        Veldes gehörte dem Bischof von Brixen.</note>Bledam ad ill.mum d.
                    Sigismundum comitem Turrianum, <note xml:id="FN3_00206_05" type="footnote"
                        >Sigismund della Torre.</note>eius loci, pro tempore iusdicentem, profectum,
                    ibidem a dicto d. comite, non retentum modo, verum etiam extra provinciam iam
                    amandatum. Negare se idcirco homagium unquam praestituros, ni doceantur, cur in
                    primis, et cuiusnam deinceps, id sit authoritate factum. Novum id esse, et ante
                    hoc tempus inauditum, cives suos incognita causa capi et alio transmitti, omnino
                    intolerandum. Extra omnem vero rationem externo, <pb xml:id="P3_0000263"
                    />inevitabili et periculosissimo bello praeforibus existente interni belli nunc
                    incendia excitare, minari demum dira et extrema quaevis in quemquam catholicorum
                    nisi praedictus civis ilico civitati restituatur. In hoc debili adhuc quem scire
                    debet Ill.mae D. V. in illa provincia partis catholicae statu, ilico minas
                    compescuimus et publicum furorem, qua par erat prudentia atque celeritate pro
                    munere nostro a cervicibus catholicorum avertimus; quod non minimi periculi
                    atque laboris opus et industriae fuit, brevi tempore impetum praesertim, populi
                    bellicae multorum capitum, omnino sedasse; et ut de authore causaque retentionis
                    innotesceret, expeditur ad d.m comitem eodem momento nuncius, interim rerum
                    omnium executione suspensa. Rescribit d. comes archiducali mandato se fecisse,
                    quae fecit, nulla penitus religionis habita mentione, multo minus id de S. S.tis
                    mente factum esse. Admirari primum proceres, mox easdem literas annexas
                    uberioribus suis precibus ad ser.mum archiducem per veredarium transmisimus.
                    Ser.mus archidux eodem momento, sicut id, in suis provinciis absque suo non
                    mandato modo, verum ne scitu quidem factum, per eundem cursorem declaravit
                    cavitque decreto, ut detentus Alexandrinus, ne quid deterius, quod parum aberat,
                    inoportuno omnino tempore, contingeret ilico civitati restitueretur, quam suam
                    firmam stabilemque voluntatem, secundis, tertiisque archiducalibus sanctionibus,
                    continuatis cursoribus expressit, quarum vigore, pacata omnia, receptum a
                    provincia iuramentum nec non restituttus tandem civitati Alexandrinus.</p>
                <p>Ex hac mea fidelissima totius negotii narratione, confido Ill.mam D. V. probe
                    statum huius causae cognituram; et non modo admissuram has aequissimas
                    defensiones meas contra diversam fortassis hac de re cuiuscunque relationem sed
                    actionum nostrarum rationem suo quoque sapientissimo iudicio probaturam. Equidem
                    si maturius re adhuc integra a d. comite intellixissem, illam fuisse S.mi mentem
                    atque dispositionem aut non ob civilem aliquam causam, uti omnino existimabam,
                    sed propter haereticam pravitatem Alexandrinum detineri; alia profecto et omnino
                    diversa via tanti ponderis opus direxissem, prout, Deo teste bonisque omnibus,
                    nulli omnino labori parco, ut quantum in hac gravi rerum omnium perturbatione
                    fieri potest, tantum semper, quod iam etiam immortalis Dei benignitate fit, res
                    nostrae capiant incrementi.</p>
                <p>Diffiteri quidem nec debeo nec possum, Labacensem civitatem aegerrime languere,
                    hoc me tamen mirum in modum solatur, et meliora indies, imo optima quaevis
                    sperare iubet, hanc urbem longe gravius adhuc superiore annorum cursu
                    decubuisse, tunc scilicet, cum nulla ferme eius salutis spes amplius proposita
                    videbatur. Nostris tandem post Deum consiliis et conatibus factum est (multa
                    alia silentio praeteribo) ut quod erat optandum potius quam sperandum (absit
                    verbo iactantia) omnia <pb xml:id="P3_0000264"/>ferme publica civitatis munera
                    ex haereticorum unquibus diversimode erepta, quae iam pridem in quasi
                    possessione corundem sibi esse videbantur, nunc per catholicos homines, maximo
                    proborum solatio et improborum timore atque moestitia administrentur, quo unico
                    veluti gradu in pristinum statum reduci catholica religio in his partibus posse
                    videtur.</p>
                <p>Huc accedit illa mea recens, de erigendo in dicta civitate, Societati lesu
                    collegio apud S. B.em quam humillima et ardens tractatio de qua sicut Ill.mae D.
                    V. supplex scripsi;<note xml:id="FN3_00206_06" type="footnote">Siehe Nr. 181,
                        182.</note>sic etiam plurimum eam suo consilio atque patrocinio poterit
                    adiuvare, ut ex seminibus per patres Societatis illius ad hoc potissimum orbi ab
                    immortali Deo concessos, in illa provincia dispergendis, paucis annis
                    vertentibus, viri graves, et renascenti catholicismo necessarii, quorum nunc
                    inopia summopere laboramus, pullulent et tandem fructus uberrimi
                    colligantur.</p>
                <p>Porro, quid inter caetera in Cilliensi civitate huius Styrianae provinciae,
                    paucos ante menses ad propagandum ecclesiae catholicae statum, Deo interim
                    causam suam iuvante, praestiterimus,<note xml:id="FN3_00206_07" type="footnote"
                        >In Cilli/Celje wurde ein gewählter Richter auf Anzeige eines
                        „bäptistischen“ Ratsfreundes abgesetzt: Loserth FRA II/58, 74 f.</note>eo
                    quod publicorum magistratuum officia in catholicos transtulimus et alibi pro
                    negotio fidei persaepe maximis cum molestiis atque manifesto vitae discrimine
                    effecimus, aliis id exarandum relinquo, idem nuper quoad personam Alexandrini
                    praestassemus, quando tempestive mens S. B.nis mihi innotuisset. Quam firmam et
                    perpetuam voluntatem meam et universa a me superius perscripta, quemadmodum per
                    Ill.mam D. V. S.mo D. N. indicarii vehementer cupio, ne quis, me tacente, vim
                    inferat veritati, ita quoque humillime posco, hos pios conatus meos, divino et
                    incomparabili S.mae S. B.nis gratiae, patrocinii subsidio communiri et has
                    infoelices provincias, quae iam incipiunt veritatis lumen aliquo modo
                    recognoscere, haeretica licet adhuc ex parte labe conspersas, nihilominus
                    paterno commiserationis affectu amplecti, et apostolica solicitudine ut hactenus
                    fecit, etiam num fovere . . .</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
