<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="L3_00245">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title level="s">Digitale Edition Grazer Nuntiaturberichte (1580-[1602])</title>
                <title type="iso-date" when-iso="1594-04-05" n="1">1594-04-05</title>
                <title level="a">245. B. v. Laibach an Aldobrandini - Görz, 1594 April 5</title>
                <author ref="http://d-nb.info/gnd/119845911">Tavčar, Janez</author>
                <respStmt>
                    <persName>Kroissenbrunner Martin</persName>
                    <resp>Transkription und TEI-Kodierung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Kofler Sabine</persName>
                    <resp>Lektorat</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Schopper Daniel</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/13281899X">Kurz Stephan</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <funder>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/1155422082">Gottsmann Andreas</persName>
                    <address>
                        <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturforum in
                            Rom</orgName>
                        <street>Viale Bruno Buozzi 111-113</street>
                        <settlement>Rom</settlement>
                        <postCode>00197</postCode>
                        <country>Italien</country>
                    </address>
                </funder>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>Austrian Centre for Digital Humanities and Cultural Heritage</publisher>
                <pubPlace>Vienna</pubPlace>
                <date when="2024">2024</date>
                <availability>
                    <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.de">
                        <p>Sie dürfen: Teilen – das Material in jedwedem Format oder Medium
                            vervielfältigen und weiterverbreiten Bearbeiten – das Material remixen,
                            verändern und darauf aufbauen und zwar für beliebige Zwecke, sogar
                            kommerziell.</p>
                        <p>Der Lizenzgeber kann diese Freiheiten nicht widerrufen solange Sie sich
                            an die Lizenzbedingungen halten. Unter folgenden Bedingungen:</p>
                        <p>Namensnennung – Sie müssen angemessene Urheber- und Rechteangaben machen,
                            einen Link zur Lizenz beifügen und angeben, ob Änderungen vorgenommen
                            wurden. Diese Angaben dürfen in jeder angemessenen Art und Weise gemacht
                            werden, allerdings nicht so, dass der Eindruck entsteht, der Lizenzgeber
                            unterstütze gerade Sie oder Ihre Nutzung besonders. Keine weiteren
                            Einschränkungen – Sie dürfen keine zusätzlichen Klauseln oder technische
                            Verfahren einsetzen, die anderen rechtlich irgendetwas untersagen, was
                            die Lizenz erlaubt.</p>
                        <p>Hinweise:</p>
                        <p>Sie müssen sich nicht an diese Lizenz halten hinsichtlich solcher Teile
                            des Materials, die gemeinfrei sind, oder soweit Ihre Nutzungshandlungen
                            durch Ausnahmen und Schranken des Urheberrechts gedeckt sind. Es werden
                            keine Garantien gegeben und auch keine Gewähr geleistet. Die Lizenz
                            verschafft Ihnen möglicherweise nicht alle Erlaubnisse, die Sie für die
                            jeweilige Nutzung brauchen. Es können beispielsweise andere Rechte wie
                            Persönlichkeits- und Datenschutzrechte zu beachten sein, die Ihre
                            Nutzung des Materials entsprechend beschränken.</p>
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <seriesStmt>
                <p>Machine-Readable Transcriptions of the Correspondence of the Nuncio in Graz
                    (1580-[1602])</p>
            </seriesStmt>
            <sourceDesc>
                <biblStruct corresp="book">
                    <monogr>
                        <editor>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/118968440">Rainer Johann</persName>
                        </editor>
                        <respStmt>
                            <resp>Mitarbeit</resp>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/129201618">Noflatscher
                                Heinz</persName>
                            <persName>Rainer Christian</persName>
                        </respStmt>
                        <title type="main">Grazer Nuntiatur</title>
                        <title type="sub">Nuntiatur des Girolamo Portia und Korrespondenz des Hans
                            Kobenzl; 1592-1595</title>
                        <idno type="ISBN">3-7001-2964-5</idno>
                        <imprint>
                            <pubPlace>Wien</pubPlace>
                            <date>2001</date>
                            <publisher>
                                <orgName>Österreichische Akademie der Wissenschaften</orgName>
                                <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturinstitut
                                    in Rom</orgName>
                                <persName>Bösel Richard</persName>
                                <persName>Fillitz Hermann</persName>
                            </publisher>
                            <respStmt>
                                <resp>Unterstützung bei Herausgabe</resp>
                                <orgName>Historische Landeskommission für Steiermark</orgName>
                            </respStmt>
                        </imprint>
                        <biblScope unit="volume" n="3">3. Band</biblScope>
                        <extent>
                            <measure unit="pages" quantity="484">484 Seiten</measure>
                        </extent>
                    </monogr>
                    <series>
                        <title type="main">Publikationen des Historischen Instituts beim
                            Österreichischen Kulturinstitut in Rom</title>
                        <title type="sub">Nuntiaturberichte</title>
                    </series>
                </biblStruct>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            <lb/>Arch. Vat. F. Borg. III, vol. 68B, f. 138r—139v, Orig.</collection>
                    </msIdentifier>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <profileDesc>
            <correspDesc n="L3_00245">
                <correspAction type="sent">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/119845911">Tavčar, Janez</persName>
                    <date when="1594-04-05" n="1"/>
                    <placeName ref="http://www.geonames.org/3175986">Gorizia</placeName>
                </correspAction>
                <correspAction type="received">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/119284863">Aldobrandini, Cinzio</persName>
                </correspAction>
                <correspContext>
                    <ref type="belongsToCorrespondence" target="correspondence_052">Aldobrandini,
                        Cinzio - Tavčar, Janez</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCollection" target="L3_00244.xml"
                        >244. Kobenzl an Aldobrandini - Wiener Neustadt, 1594 April 2</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCollection" target="L3_00246.xml">246.
                        Klemens VIII. an Ehzg Maximilian - Rom, 1594 April 6</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCorrespondence"
                        source="correspondence_052" target="L3_00206.xml">206. B. v. Laibach an
                        Aldobrandini - Graz, 1593 Dezember 13</ref>
                </correspContext>
            </correspDesc>
            <abstract>
                <p>B. von Laibach bittet um Förderung der Errichtung eines auch der
                    Priesterausbildung dienenden Jesuitenkollegs in Laibach und schlägt dafür das
                    seinerzeit für das geplante Bistum Görz bestimmte Kartäuserkloster Franz
                    vor.</p>
            </abstract>
        </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <head n="245">B. v. Laibach an Aldobrandini - Görz, 1594 April 5</head>
            <div>
                <p>Quod Ill.ma D. V. tam benigne mecum hic in religione reparanda studium se
                    amplecti significat operamque suam tam liberaliter ad eadem perficienda offert;
                    primum illi maximas, ut par est, ago gratias, deinde mihi ipsi de tantis
                    auxiliis quam plurimum gratulor preterque enim quod <pb xml:id="P3_0000310"
                    />hinc in spem erigatur animus precipue difficultatis istic facile superandae,
                    etiam calcar mihi additur connitendi, ut rem tam salutarem quam citissime ad
                    effectum deducam. Egi proinde ea in re interea quidquid agi potuit, verum, ob
                    diuturnam ser.mi principis absentiam, <note xml:id="FN3_00245_01"
                        type="footnote">Ehzg Maximilian, seit September 1593 Governator von
                        Innerösterreich, war als Kommandant der kaiserlichen Truppen in Ungarn oft
                        von Graz abwesend.</note>nihil omnino confici potuit, ut ob id etiam nunc
                    tardius quam opinassem rescribam; nunc autem et ser.mum principem conveni et
                    totam rem prospere confeci, omnibus quae in votis erant sine negocio impetratis.
                    Tanta enim est omnium in Labacensi collegio promovendo propensio, tantusque
                    preter spem nostram, ardor, ut Deus illam mentem illis ad nos confirmandos
                    immisisse videatur. <note xml:id="FN3_00245_02" type="footnote">Siehe Nr. 182,
                        317.</note>Superest igitur ut, quod reliquum est, Ill.mae D. V.
                    benevolentiae ac curae singulariter commendemus cuius intercessione S. D. N.
                    etiam votis nostris annuat, gratamque ac celerem expeditionem impetremus. Porro
                    ut liquidius totam rationem dotandi collegii, quam nos hoc tempore unicam videre
                    potuimus intelligat, rem paulo altius repetere opere pretium erit. Cum de
                    collegii Labacensis necessitate constituissem, in dote invenienda magna se
                    offerebat difficultas. Nam supputatis facultatibus et oneribus episcopatus
                    Labaceum illi oneri plane imparem deprehendi, preterque enim quod ipse ex se ad
                    tale onus perferendum pertenuis sit, etiam magnis, supra omnes harum partium
                    episcopatus oneribus gravatus est, ut bonis episcopatus redimendis hactenus
                    minime suffecerint; cui etiam et alia ex bellis temporumque iniuria varia
                    accedunt onera.</p>
                <p>Quamobrem ad alia media querenda me converti, istudque quod iam refecerim, tandem
                    succurrit non incommodum, superioribus annis Carolo, piae memoriae archiduce
                    adhuc superstite actum est hic de duobus novis episcopatibus erigendis uno in
                        Carinthia<note xml:id="FN3_00245_03" type="footnote">Das für Kärnten
                        geplante Bistum Völkermarkt kam nie zustande: Rainer, Völkermarkt 804
                        ff.</note>altero Goritiae <note xml:id="FN3_00245_04" type="footnote">Das
                        Bistum Görz wurde erst 1752 bei der Liquidierung des Patriarchates Aquileia
                        errichtet, obwohl alle geforderten Voraussetzungen erfüllt waren: Rainer,
                        Diözesaneinteilung 267 ff.</note>, quae res cum stae recordationis Sixto
                    quinto vehementer placuisset, ex eiusdem consensu, Goritiensi episcopatui
                    dotando destinata sunt bona coenobii Franz patrum ordinis Carthusiensis tunc, a
                    longo tempore usque ad unum aut alterum religiosum pene deserti. <note
                        xml:id="FN3_00245_05" type="footnote">Kartäuserkloster bei
                    Laibach.</note>Quamobrem tunc etiam eadem bona a r.mo Tergestino <note
                        xml:id="FN3_00245_06" type="footnote">Nikolaus Coreth, Bischof von
                        Triest.</note>apostolico delegato ad valorem mille ducentorum flore<pb
                        xml:id="P3_0000311"/>norum annuorum aestimata; huic usui applicata sunt
                    atque occupata, ut integrum triennium sub administratore ab archiduce Carolo
                    constituto permanserint. Haec consilia morte intermissa archiducis, <note
                        xml:id="FN3_00245_07" type="footnote">Ehzg Karl starb überraschend, erst 50
                        Jahre alt, im Juli 1590.</note>atque suspensa sunt; interea vero, cum
                    auctoritate S. D. N. duo caenobia Carthusiani ordinis, quae alumnis Graecensibus
                    assignata erant, Carthusianis patribus restituerentur, etiam dictum coenobium
                    Franz iisdem petentibus restitutum fuit; <note xml:id="FN3_00245_08"
                        type="footnote">Siehe Nr. 58: Schreiben Portias an
                    Jesuitengeneral.</note>verum hac conditione, ut casu quo in usum episcopatus
                    erigendi repeteretur, sine tergiversatione reddatur. Coenobium hoc in parochia
                    mea situm est, quatuor, tantum miliaribus a Labaco distans, quo amnis
                    placidissime defluens, ultro, citroque commeantibus commodissimam praebet
                    navigationem huius coenobii proventus cum episcopatui fundando minime sufficiat
                    et si de episcopatu erigendo agetur, non defuturae sunt ulteriores redditus et
                    loca opportuniora illi tribuendi. Fundationi autem collegii Labacensis
                    accommodatissimi satisque proportionati sint, maiorem in modum S.um D. N.
                    rogatum velim, ut quod ser.mus archidux Maximilianus cum suis consultoribus e re
                    harum provinciarum fore iudicavit atque probavit, idem S. S.tas ad religionis
                    restaurationem, fidei hic Labacensis praesidium nec non in tot animarum pretioso
                    Christi sanguine redemptarum, inter tot haeresum flagitiorumque tempestates
                    fluctuantium, subsidium confirmare dictosque coenobii proventus Labacensi
                    collegio benigne in perpetuum assignare dignetur quod si (ut omnes speramus)
                    fecerit, non solum Deo rem gratissimam praestabit, verum etiam summo beneficio
                    has provincias S. S.tas in perpetuum devinciet iustissimamque laudem apud omnes
                    vel hoc nomine promerebitur, quod certum christianae fidei praesidium, divinitus
                    orbi his tam calamitosis temporibus, subministratum obscurae spei de paucorum,
                    religiosorum reformatione, non usque adeo necessarie sapientissime praeposuerit.
                        <note xml:id="FN3_00245_09" type="footnote">Vgl. Dolinar,
                        Jesuitenkolleg.</note></p>
                <p>Erit autem haec portio ut dixi collegio dotando utcunque sufficiens, non enim
                    magnum molimur collegium sed tamen, uti confidimus, valde utile ac fructuosum
                    nam etsi externarum disciplinarum professiones. Rhetorica classe concludere
                    statuerimus, ut ii quibus ingenia et sumptus ad altiora percipienda suppetunt,
                    reliqua in Graecensi academia, vel alibi querant; pro reliquis tamen, qui
                    ecclesiae deservire volent, ut ibidem ad pastorale officium sufficienter
                    institui possint, unam classem superaddendam censeo, in qua preter dialecticam,
                    romanus catechismus et compendium rerum conscientiae annuo curriculo
                    absolventur, superadditis dua<pb xml:id="P3_0000312"/>bus lectionibus
                    extraordinariis hebdomadatim, una de ratione evangeliorum et epistolarum apud
                    populum pro concione tractandarum, altera de precipuis in ecclesia ceremoniis.
                        <note xml:id="FN3_00245_10" type="footnote">Vgl. Rainer, Anfänge 31
                        ff.</note>Unde, ut nobis bonorum parochorum bonam copiam ex Dei benedictione
                    expectamus, ita ad pium opus auspicandum vehementer cum piis omnibus anhelamus;
                    quam ad rem, ut nobis quicquid poterit (poterit autem scio quam plurimum),
                    conferat submisse rogo atque etiam obsecro. Quam opt. ter. max. Deus nobis et
                    ecclesiae suae sanctae diu salvam et incolumem conservet, cui me etiam cum meo
                    episcopatu humillime commendo.</p>
                <p>Si Ill.mae D. V. expedire videbitur S.mo D. N. adiunctum meum libellum supplicem
                    offerri, faciet id, pro ut commodum fore iudicaverit.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
