<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="L3_00301">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title level="s">Digitale Edition Grazer Nuntiaturberichte (1580-[1602])</title>
                <title type="iso-date" when-iso="1594-10-15" n="1">1594-10-15</title>
                <title level="a">301. Klemens VIII. an Ehzg Maximilian - Rom, 1594 Oktober
                    15</title>
                <author ref="http://d-nb.info/gnd/119022524">Papst, VIII., Klemens</author>
                <respStmt>
                    <persName>Kroissenbrunner Martin</persName>
                    <resp>Transkription und TEI-Kodierung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Kofler Sabine</persName>
                    <resp>Lektorat</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Schopper Daniel</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/13281899X">Kurz Stephan</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <funder>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/1155422082">Gottsmann Andreas</persName>
                    <address>
                        <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturforum in
                            Rom</orgName>
                        <street>Viale Bruno Buozzi 111-113</street>
                        <settlement>Rom</settlement>
                        <postCode>00197</postCode>
                        <country>Italien</country>
                    </address>
                </funder>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>Austrian Centre for Digital Humanities and Cultural Heritage</publisher>
                <pubPlace>Vienna</pubPlace>
                <date when="2024">2024</date>
                <availability>
                    <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.de">
                        <p>Sie dürfen: Teilen – das Material in jedwedem Format oder Medium
                            vervielfältigen und weiterverbreiten Bearbeiten – das Material remixen,
                            verändern und darauf aufbauen und zwar für beliebige Zwecke, sogar
                            kommerziell.</p>
                        <p>Der Lizenzgeber kann diese Freiheiten nicht widerrufen solange Sie sich
                            an die Lizenzbedingungen halten. Unter folgenden Bedingungen:</p>
                        <p>Namensnennung – Sie müssen angemessene Urheber- und Rechteangaben machen,
                            einen Link zur Lizenz beifügen und angeben, ob Änderungen vorgenommen
                            wurden. Diese Angaben dürfen in jeder angemessenen Art und Weise gemacht
                            werden, allerdings nicht so, dass der Eindruck entsteht, der Lizenzgeber
                            unterstütze gerade Sie oder Ihre Nutzung besonders. Keine weiteren
                            Einschränkungen – Sie dürfen keine zusätzlichen Klauseln oder technische
                            Verfahren einsetzen, die anderen rechtlich irgendetwas untersagen, was
                            die Lizenz erlaubt.</p>
                        <p>Hinweise:</p>
                        <p>Sie müssen sich nicht an diese Lizenz halten hinsichtlich solcher Teile
                            des Materials, die gemeinfrei sind, oder soweit Ihre Nutzungshandlungen
                            durch Ausnahmen und Schranken des Urheberrechts gedeckt sind. Es werden
                            keine Garantien gegeben und auch keine Gewähr geleistet. Die Lizenz
                            verschafft Ihnen möglicherweise nicht alle Erlaubnisse, die Sie für die
                            jeweilige Nutzung brauchen. Es können beispielsweise andere Rechte wie
                            Persönlichkeits- und Datenschutzrechte zu beachten sein, die Ihre
                            Nutzung des Materials entsprechend beschränken.</p>
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <seriesStmt>
                <p>Machine-Readable Transcriptions of the Correspondence of the Nuncio in Graz
                    (1580-[1602])</p>
            </seriesStmt>
            <sourceDesc>
                <biblStruct corresp="book">
                    <monogr>
                        <editor>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/118968440">Rainer Johann</persName>
                        </editor>
                        <respStmt>
                            <resp>Mitarbeit</resp>
                            <persName ref="https://d-nb.info/gnd/129201618">Noflatscher
                                Heinz</persName>
                            <persName>Rainer Christian</persName>
                        </respStmt>
                        <title type="main">Grazer Nuntiatur</title>
                        <title type="sub">Nuntiatur des Girolamo Portia und Korrespondenz des Hans
                            Kobenzl; 1592-1595</title>
                        <idno type="ISBN">3-7001-2964-5</idno>
                        <imprint>
                            <pubPlace>Wien</pubPlace>
                            <date>2001</date>
                            <publisher>
                                <orgName>Österreichische Akademie der Wissenschaften</orgName>
                                <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturinstitut
                                    in Rom</orgName>
                                <persName>Bösel Richard</persName>
                                <persName>Fillitz Hermann</persName>
                            </publisher>
                            <respStmt>
                                <resp>Unterstützung bei Herausgabe</resp>
                                <orgName>Historische Landeskommission für Steiermark</orgName>
                            </respStmt>
                        </imprint>
                        <biblScope unit="volume" n="3">3. Band</biblScope>
                        <extent>
                            <measure unit="pages" quantity="484">484 Seiten</measure>
                        </extent>
                    </monogr>
                    <series>
                        <title type="main">Publikationen des Historischen Instituts beim
                            Österreichischen Kulturinstitut in Rom</title>
                        <title type="sub">Nuntiaturberichte</title>
                    </series>
                </biblStruct>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            <lb/>Arch. Vat., Epp. ad Principes vol. 25, f. 501r—503v,
                            Minute.</collection>
                    </msIdentifier>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <profileDesc>
            <correspDesc n="L3_00301">
                <correspAction type="sent">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/119022524">Papst, VIII., Klemens</persName>
                    <date when="1594-10-15" n="1"/>
                    <placeName ref="http://www.geonames.org/3169070">Rome</placeName>
                </correspAction>
                <correspAction type="received">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/11880099X">Österreich, Erzherzog, 1558-1618,
                        Maximilian</persName>
                </correspAction>
                <correspContext>
                    <ref type="belongsToCorrespondence" target="correspondence_062">Papst, VIII.,
                        Klemens - Österreich, Erzherzog, 1558-1618, Maximilian</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCollection" target="L3_00300.xml"
                        >300. Aldobrandini an Portia - Rom, 1594 Oktober 8</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCollection" target="L3_00302.xml">302.
                        Aldobrandini an Portia - Rom, 1594 Oktober 15</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCorrespondence"
                        source="correspondence_062" target="L3_00292.xml">292. Klemens VIII. an Ehzg
                        Maximilian - Rom, 1594 September 2</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCorrespondence"
                        source="correspondence_062" target="L3_00312.xml">312. Klemens VIII. an Ehzg
                        Maximilian - Rom, 1594 Dezember 31</ref>
                </correspContext>
            </correspDesc>
            <abstract>
                <p>Disziplinverfall bei Nonnen in Aquileia. Schwere Belastungen durch ungesundes
                    Klima. Förderung der Korruption durch habsburgische Amtsleute. Papst erwartet
                    Besserung von Visitation durch Patriarchen von Aquileia, die für keinen
                    österreichischen Fürsten nachteilig sein kann.</p>
            </abstract>
        </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <head n="301">Klemens VIII. an Ehzg Maximilian - Rom, 1594 Oktober 15</head>
            <div>
                <p>Dilecte. Diu esse quod gravi cum animi nostri molestia audimus monasterium
                    monialum Aquileiae,<note xml:id="FN3_00301_01" type="footnote"
                        >Benediktinerinnenkloster in Aquileia.</note>omni regulari disciplinat
                    obiecta, tanta licentia, et dissolutione corrupta esse, ut nisi efficiore
                    medicina salutaris reformationis quam citissime adhibeatur, eius salus prope
                    modum desperata sit, neque vero nobilitati tuae ignotum esse arbitramur, qua
                    bonorum offensione et scandalo vitam degant moniales illae, quae sanctae
                    vocationis et professionis oblitae et fidei, quam caelesti sponte dederunt posse
                    desideria curis . . . abeuntes, taetrum . . . mortis odorem undique effundunt,
                    cum potus odorem vitae in omni castitate et sanctitate efflore deberent. <note
                        xml:id="FN3_00301_02" type="footnote">Über die Zustände und Probleme
                        berichtete 1586 bereits Nuntius Caligari: Rainer G.N. II,
                    462—468.</note></p>
                <p>Et haec quidem incommoda, et abritus, quos nostra pastoralis sollicitudine minime
                    dissimulare potest, tibi quoque non probari, certo de tua nobis pietate
                    persuademus, quemadmodum et illud, quod zelatum nobis est, te non modo
                    consentiente, sed invito aut etiam ignoto . . . fieri credimus . . . ministros
                    vestros, qui in locis vicinis et propriuquis sunt, fovere variis artibus
                    dissolutos monalium mores, his enim Austriacis ministris,<note
                        xml:id="FN3_00301_03" type="footnote">Aquileia war seit 1542 unter
                        österreichischer Herrschaft.</note>qui te inclytae familiae vestrae nomine,
                    et auctoritate abutantur ob diversas normales rationes, aut quod eorum aliqui a
                    catholica religione sint alieni, gratum est, monasterium illud in eadem
                    corruptela permanere, et per viciosa liberare, qui certe tamquam operarii
                    satanae a te sunt coercendi, qui pro tua prudentia optime intelligis quam alieno
                    tempore Die iracundia vehementius irritetur, nam animae fideles et praesertim
                    sacrarum virginum, quae Deo dictae sunt, . . . , templa in quibus per gratiam
                        <pb xml:id="P3_0000379"/>inhabitare vult Spiritus Sanctus, haec igitur qui
                    violaverit, aut ne castae et religiosae vitae cultu intescant . . . , efficerit,
                    et per necessariam reformationem prohibuerit, aut quovis modo impedierit, is
                    divinum Maiestatem haedit gravissime, et sibi ipsi thesauri . . . iram in die
                    irae, et iusti iudicii Dei. Iam vero ad moniales illas reformandas, non satis
                    est eas visitari, et quae salutariae sunt, decervi, et praescribi, sed opus est
                    . . . diligentia et assidua, et nusquam intermissa vigilantia alicuius, qui illa
                    ipsa salutariter decreta, et praescripta vigore, . . . non in specie tantum. Sed
                    re ipsa executi in habeant, et in morem ac consuetudinem iudicantur. itaque etsi
                    facile et expetitum videretum uni alieni ex vicinis episcopis eius modi
                    visitationis negocium committere, veteri tamen experimento comprobatuto . .
                    .est; liberem . . . impendi, statim enim visitare reddenta moniales male
                    assuatae ad eandem licentiam, et carnis liberatem redeunt, aut etiam . . .
                    claustris impudentris perruptis, deteriores fiunt.</p>
                <p>Quam ob rem te attente considerata, nihil opportunius esse censemus, quam si
                    venerabilis frater noster patriarcha Aquileiensis monasterium illud visitet, . .
                    . canonum, co. . . dicretis tantopere commendatam restituat, abitus remoneat,
                    regularis vitae observantiam instauret, et denique noc agat, hoc curet, ut semel
                    recte constituta perpetuo observanter fore enim et nos, et idem frater
                    venerabilis spectamus, ut serio haec reformatio instituatur et illius . . . et
                    primarii monasterii exemplo, cetera facilius reformentur quae in eadem dioecesi
                    . . . nihil vero in eo perfugii habent monialis Aquileiae, quasi p. . . divis
                    aliquid corum monasterio afferatum, ex Patriarchae visitationem, non enim ut
                    Patriarcha visitandi munus illud esercet, sed ut noster, et Apostolicae sedis
                    religionis nec tibi certe aut ullo ex Austriacis principibus id molestum esse
                    potesse, quandoquidem et alia monasteria in ipsis ditionis vestrae locis iam
                        visitaverit,<note xml:id="FN3_00301_04" type="footnote">Breve an B. von
                        Bamberg vom 27. August 1594 wegen Visitation Villachs durch Patriarchen von
                        Aquileia: Arch. Vat., Epp. ad Principes vol. 25, f. 433r—434r; vol. 27, f.
                        49rv, 50r—51v. Die Patriarchen haben wiederholt im österreichischen Teil
                        ihrer Diözese visitiert: Koller-Neumann, Gegenreformation 22 ff.</note>sine
                    ulla iusta querela ille Augustae familiae vestrae se in primis addictum esse
                    profitetur, nam quod patritius Venetus sit, <note xml:id="FN3_00301_05"
                        type="footnote">Trebbi, F. Barbaro 127 ff.</note>aut sanctus filius, et
                    illius nominatim, qui novo adversus Turcas propuquaculo muniendo, in his finibus
                    profectus est, hoc certe nihil momenti apud nobilitatem tuam habiturum
                    existimamus, ut propterea per necessarium visitationis opus impediatur, nam
                    praeter illius perspectam bonitatem, et prudentiam episcopi et praesules
                    nequaquam illius, aut alterius rei publicae membra sunt, sed nostra, et huius
                    Sanctae Sedis, ex cuius praescripto munerum suorum functiones administrant. Te
                    igitur fili unice di<pb xml:id="P3_0000380"/>lecte paterne hortamur, et in
                    Domino requirimus, ut pro tua singulari pietate, et divini honoris zelo tam
                    salutare negocium omni studio adiuves, absit animi a tua praestanti virtute, et
                    timorata conscientia, ut illud impedias quin potius de te nobis persuademus;
                        <note xml:id="FN3_00301_06" type="footnote">Am 23. Januar 1593 empfahl der
                        Papst Ehzg Ernst die geistliche Jurisdiktion der Patriarchen von Aquileia:
                        Arch. Vat. Arm. 44, vol. 38, f. 188, 197r.</note>quod impediemus ministros,
                    ut dicebamus, tua auctoritate et imperio cernneabis . . . , ut intra suos se
                    fines contineant, neque in rebus ecclesiasticis, et ubi de religiosis
                    reformandis agitum . . . misceant, aut ullo modo, quorum ea cura esse impediant.
                    Erit hoc tibi apud Deum, et homines bonos ad laudem, et augumentum gratiae, et
                    meritorum cumulum, eius unigenito filii pretioso tan . . . redemptas, a via
                    perditionis ad viam salutis reducere, sed et nobis quoque, qui te tota charitate
                    amplectimur, rem facies sane valde gratam.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
