<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="L5_062.1">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title level="s">Digitale Edition Grazer Nuntiaturberichte (1580-[1602])</title>
                <title type="iso-date" when-iso="1599-08-02" cert="low" n="1">vermutlich
                    1599-08-02</title>
                <title level="a">62.1. Portia an Clemens VIII. - (Graz, 1599 August 2)</title>
                <author ref="http://d-nb.info/gnd/124343775">Portia, Girolamo</author>
                <respStmt>
                    <persName>Kroissenbrunner Martin</persName>
                    <resp>Transkription und TEI-Kodierung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName>Schopper Daniel</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/13281899X">Kurz Stephan</persName>
                    <resp>Beratung</resp>
                </respStmt>
                <funder>
                    <persName ref="https://d-nb.info/gnd/1155422082">Gottsmann Andreas</persName>
                    <address>
                        <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturforum in
                            Rom</orgName>
                        <street>Viale Bruno Buozzi 111-113</street>
                        <settlement>Rom</settlement>
                        <postCode>00197</postCode>
                        <country>Italien</country>
                    </address>
                </funder>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>Austrian Centre for Digital Humanities and Cultural Heritage</publisher>
                <pubPlace>Vienna</pubPlace>
                <date when="2024">2024</date>
                <availability>
                    <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.de">
                        <p>Sie dürfen: Teilen – das Material in jedwedem Format oder Medium
                            vervielfältigen und weiterverbreiten Bearbeiten – das Material remixen,
                            verändern und darauf aufbauen und zwar für beliebige Zwecke, sogar
                            kommerziell.</p>
                        <p>Der Lizenzgeber kann diese Freiheiten nicht widerrufen solange Sie sich
                            an die Lizenzbedingungen halten. Unter folgenden Bedingungen:</p>
                        <p>Namensnennung – Sie müssen angemessene Urheber- und Rechteangaben machen,
                            einen Link zur Lizenz beifügen und angeben, ob Änderungen vorgenommen
                            wurden. Diese Angaben dürfen in jeder angemessenen Art und Weise gemacht
                            werden, allerdings nicht so, dass der Eindruck entsteht, der Lizenzgeber
                            unterstütze gerade Sie oder Ihre Nutzung besonders. Keine weiteren
                            Einschränkungen – Sie dürfen keine zusätzlichen Klauseln oder technische
                            Verfahren einsetzen, die anderen rechtlich irgendetwas untersagen, was
                            die Lizenz erlaubt.</p>
                        <p>Hinweise:</p>
                        <p>Sie müssen sich nicht an diese Lizenz halten hinsichtlich solcher Teile
                            des Materials, die gemeinfrei sind, oder soweit Ihre Nutzungshandlungen
                            durch Ausnahmen und Schranken des Urheberrechts gedeckt sind. Es werden
                            keine Garantien gegeben und auch keine Gewähr geleistet. Die Lizenz
                            verschafft Ihnen möglicherweise nicht alle Erlaubnisse, die Sie für die
                            jeweilige Nutzung brauchen. Es können beispielsweise andere Rechte wie
                            Persönlichkeits- und Datenschutzrechte zu beachten sein, die Ihre
                            Nutzung des Materials entsprechend beschränken.</p>
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <seriesStmt>
                <p>Machine-Readable Transcriptions of the Correspondence of the Nuncio in Graz
                    (1580-[1602])</p>
            </seriesStmt>
            <sourceDesc>
                <biblStruct corresp="book">
                    <monogr>
                        <editor>
                            <persName ref="http://viaf.org/viaf/294639832">Zingerle
                                Elisabeth</persName>
                        </editor>
                        <title type="main">Grazer Nuntiatur</title>
                        <title type="sub">Nuntiatur des Girolamo Portia; 1599-1602</title>
                        <idno type="ISBN">978-3-7001-7146-1</idno>
                        <imprint>
                            <pubPlace>Wien</pubPlace>
                            <date>2012</date>
                            <publisher>
                                <orgName>Österreichische Akademie der Wissenschaften</orgName>
                                <orgName>Historisches Institut beim Österreichischen Kulturforum in
                                    Rom</orgName>
                                <persName>Bösel Richard</persName>
                                <persName>Fillitz Hermann</persName>
                            </publisher>
                            <respStmt>
                                <resp>Unterstützung bei Herausgabe</resp>
                                <orgName>Historische Landeskommission für Steiermark</orgName>
                            </respStmt>
                        </imprint>
                        <biblScope unit="volume" n="5">5. Band</biblScope>
                        <extent>
                            <measure unit="pages" quantity="974">974 Seiten</measure>
                        </extent>
                    </monogr>
                    <series>
                        <title type="main">Publikationen des Historischen Instituts beim
                            Österreichischen Kulturforum in Rom</title>
                        <title type="sub">Nuntiaturberichte</title>
                    </series>
                </biblStruct>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            <lb/>ASV, Secr. Brev., Reg. 287, fol. 112r–113r, Orig.</collection>
                    </msIdentifier>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <profileDesc>
            <correspDesc n="L5_062.1">
                <correspAction type="sent">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/124343775">Portia, Girolamo</persName>
                    <date when="1599-08-02" n="1" cert="low"/>
                    <placeName ref="http://www.geonames.org/2778067" cert="low">Graz</placeName>
                </correspAction>
                <correspAction type="received">
                    <persName ref="http://d-nb.info/gnd/119022524">Papst, VIII., Klemens</persName>
                </correspAction>
                <correspContext>
                    <ref type="belongsToCorrespondence" target="correspondence_032">Papst, VIII.,
                        Klemens - Portia, Girolamo</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCollection" target="L5_061.4.xml"
                        >61.4. Aldobrandini an Portia - Rom, 1599 Juli 30</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCollection" target="L5_062.2.xml">62.2.
                        Portia an San Giorgio - Graz, 1599 August 2</ref>
                    <ref subtype="previous_letter" type="withinCorrespondence"
                        source="correspondence_032" target="L5_056.1.xml">56.1. Clemens VIII. an
                        Portia - Roma, 1599 Juli 12</ref>
                    <ref subtype="next_letter" type="withinCorrespondence"
                        source="correspondence_032" target="L5_064.1.xml">64.1. Portia an Clemens
                        VIII. - (Graz, 1599 August 9)</ref>
                </correspContext>
            </correspDesc>
            <abstract>
                <p>Bericht über die Lage im Prämonstratenserstift Griffen in Kärnten. Portia
                    erbittet ein Breve mit der Ermächtigung zur Bestellung eines neuen Propstes oder
                    Administrators sowie entsprechende Schreiben an den Bischof von Bamberg
                    [Gebsattel] und den Vizedom von Kärnten [Stadion].</p>
            </abstract>
        </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <head n="62.1">Portia an Clemens VIII. - [Graz, 1599 August 2<note xml:id="FN5_062.1_01"
                    type="footnote">Dieses Datum ergibt sich aus der Empfangsbestätigung San
                    Giorgios am 14. August 1599: Nr. 65.2.</note>]</head>
            <div>
                <p>Impositum mihi a S.te V.ra Apostolicae legationis munus saepe me impellit, ut ad
                    ea omni studio animum adjiciam, quae Dei gloriam et Catholicae Relligionis
                    restaurationem promovere personarumque et locorum Deo dicatorum decus et
                    dignitatem conservare possunt. Quocirca cum Monasterium Griffense Ordinis
                    Canonicorum Regularium Praemonstratensium<note xml:id="FN5_062.1_02"
                        type="footnote">Das Prämonstratenserkloster Griffen war 1236 von Bischof
                        Ekbert von Bamberg gegründet worden. Propst Martin Brenner (gest. 23.
                        September 1599) war in den ersten beiden Monaten des Jahres 1599 aufgrund
                        der schlechten wirtschaftlichen Verwaltung des Klosters abgesetzt worden,
                        woraufhin weltlichen bambergischen Beamten aus Wolfsberg die Administration
                        übertragen wurde. Schon kurze Zeit später bewarb sich Johann Friedrich
                        Clement, Erzpriester in Unterkrain, der von Eh. Ferdinand und den Bischöfen
                        von Laibach und Lavant für die Propstei empfohlen wurde. Obwohl die
                        Konventualen sich für die Wahl des neuen Propstes einsetzten, kam Portia im
                        Rahmen seiner Visitation im März 1600 zu dem Schluss, dass zum Wohl der
                        Ordensniederlassung der zukünftige Propst postuliert und nicht aus den
                        eigenen Reihen gewählt werden sollte. Daraufhin wurde Philipp Baumann aus
                        dem Mutterkloster Oberzell bei Würzburg im August 1600 zum Propst
                        postuliert. Die von Eh. Ferdinand betriebene Auflösung des Klosters und die
                        Ubernahme durch den Jesuitenorden scheiterte, wie auch im Fall des
                        Benediktinerstiftes Arnoldstein, am vehementen Widerstand des Bamberger
                        Bischofs Gebsattel endgültig im Jahr 1602. Erst 1786 wurde das Stift
                        endgültig aufgelöst: vgl. LOSERTH, Gegenreformation; SCHROLL.</note>
                    <pb xml:id="P5_0000155"/>situm in Provincia Carinthiae in magno nunc rerum
                    discrimine reperiatur sollicitaque indigeat directione, maximae operae precium
                    me facturum existimavi, si eiusdem monasterii statum, necessitatem et modum
                    etiam illud iuvandi ac erigendi S.ti V.rae breviter significarem, quo
                    auctoritate sua fultus, quam in id necessariam sum arbitratus Monasterio iacenti
                    opem aliquam afferre possem; et si enim ex Generali Facultate mihi a S.te V.ra
                    concessa <note xml:id="FN5_062.1_03" type="footnote">Vgl. RAINER, GN 3, S.
                        31–38.</note>multa praestare queam in Monasterio dirigendo, aliqua tamen
                    expedienda video, quae vel speciali S.tis V.rae Commissione omnino indigent, vel
                    saltem expeditius minoreque cum difficultate et maiore cum decore tractari
                    poterent, si eadem S.tis V.rae auctoritas accedat, idque eo magis, quo
                    monasterium istud nulli hic subest Ordinario, sed in Congregatione sub Generali
                    Ordinis Praemonstratensium <note xml:id="FN5_062.1_04" type="footnote">François
                        de Longpré (gest. 1613), Generalabt der Prämonstratenser (1596–1613): vgl.
                        ARDURA, S. 213f.; DIP 7, S. 724.</note>est immediate S.ti V.rae subiectum.
                    Ad rem ergo quod attinet Monasterii rerumque ad ipsum pertinentium status ita se
                    ferme habet.</p>
                <p>Jacet hic locus in ea Carinthiae parte<note xml:id="SN5_062.1_a" type="siglum"
                        >Hinzugefügt.</note>Diocesis Salisburgensis <ref target="#SN062.1_a"/>quae
                    Bambergensi Episcopo in temporalibus subest, cum aedificiis, tum commoditatibus
                    et olim et nunc etiam satis celebris, nam insigni structura Monasterium
                    extructum multorum Canonicorum est capax et ipsius reditus sunt quinque millia
                    florenorum; eidem Monasterio plures subiectae sunt Parochiales Ecclesiae, quarum
                    aliquae pleno iure ad Praepositum Monasterii pertinent. Regularis Disciplina per
                    multos annos ibi valde floruit; nunc autem non solum non apparet antiqui
                    splendoris species, sed omnis ferme Relligionis forma, quae proximis annis
                    utcumque servata fuit, iam evanuisse videtur; cum enim Praepositus eo devenerit,
                    ut cum aliis de causis criminosis, tum praecipue ob adversam corporis
                    valetudinem eo nunc devenerit, ut plane inhabilis censeatur nullusque in
                    Monasterio reperiatur (cum <pb xml:id="P5_0000156"/>duo sint tantum professi,
                    iidemque inhabiles), qui ad regimen aptus haberi possit; quid spei sit reliquum
                    circa Monasterii directionem, cogitandum reliquitur: Verendum scilicet est, ne
                    dilapidatores aliqui subintrent, qui bona dissipent et nihil minus quam de
                    Relligione cogitantes omnia in profanos usus convertant. Neque vero expectandum
                    videtur, quod ordinis totius Praemonstratensis Generalis labentibus rebus
                    succurrat opemque monasterio ferat, cum nec certior ipse de rerum statu sit
                    factus, nec, si tamen omnia sciret, possit omnibus opportune providere, cum non
                    parvo terrarum hinc spacio in Gallia distet. Haec cum ita se habeant, de remedio
                    tantum Monasterii dirigendi cogitandum superest: Modus autem hic occurrit, quem
                    S.ti V.rae significandum duxi, ut nimirum S.tas V.ra mihi per Breve serio mandet
                        <note xml:id="FN5_062.1_05" type="footnote">Das gewünschte Breve wird am 17.
                        September 1599 ausgestellt: Nr. 75.1.</note>, ut curem omnino aliquem
                    monasterio praefici, sive ex ordine ipso Praemonstratensi, sive ex alia
                    Religione desumptum, sive etiam Presbyterum aliquem secularem, quem scilicet
                    meliorem ipse iudicavero, neglecta non solum electione, quam impossibilem
                    iudico, cum neminem regimini aptum ibi agnoscam, sed etiam postulatione, quae et
                    ipsa fortassis locum habere non poterit, cum Professorum voces activae facile
                    non inveniantur, concessa etiam mihi plena facultate non solum providendi
                    Monasterio per viam ordinariam electionis aut postulationis, sed etiam deputandi
                    aliquem in certum vel incertum tempus administratorem, quoscumque contradictores
                    sive Ecclesiasticos sive Seculares summa sua auctoritate compescendo.</p>
                <p>Quo vero ista possint expeditius et minore cum difficultate ad finem optatum
                    perduci, valde consultum iudicarem, si S.tas V.ra ad Electum Bambergensem
                    Episcopum Breve dirigeret<note xml:id="FN5_062.1_06" type="footnote">Clemens
                        VIII. an Gebsattel, Rom, 1599 September 20, ASV, Secr. Brev., Reg. 287, fol.
                        160v–161r.</note>, quo ei praeciperet, ut cum ipse, tum Vicedominus suus in
                    Ducatu Carinthiae auxilium mihi in hac re afferret, is enim tanque illius partis
                    Carinthiae Dominus temporalis multum prodesse et omnes contradictores
                    auctoritate sua compescere facile posset.</p>
                <p>Haec S.ti V.rae significanda et suggerenda duxi, ob id tantum, ut non infimae
                    Praelaturae statum, indigentiam et etiam eiusdem iuvandae modum proponerem, suum
                    hac in re praeceptum, et directionem expectans, paratus semper ad omnia iussa et
                    mandata exequenda S.tis V.rae cui et a Deo optimo Maximo omnem incolumitatem
                    precor et me ipsum ad pedes provolutum humillime commendo.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
