Regest
Bericht über die Lage im Prämonstratenserstift Griffen in Kärnten. Portia erbittet ein Breve mit der Ermächtigung zur Bestellung eines neuen Propstes oder Administrators sowie entsprechende Schreiben an den Bischof von Bamberg [Gebsattel] und den Vizedom von Kärnten [Stadion].
Archiv
ASV, Secr. Brev., Reg. 287, fol. 112r–113r, Orig.
Brieftext
Impositum mihi a S.te V.ra Apostolicae legationis munus saepe me impellit, ut ad ea omni studio animum adjiciam, quae Dei gloriam et Catholicae Relligionis restaurationem promovere personarumque et locorum Deo dicatorum decus et dignitatem conservare possunt. Quocirca cum Monasterium Griffense Ordinis Canonicorum Regularium Praemonstratensium2 155situm in Provincia Carinthiae in magno nunc rerum discrimine reperiatur sollicitaque indigeat directione, maximae operae precium me facturum existimavi, si eiusdem monasterii statum, necessitatem et modum etiam illud iuvandi ac erigendi S.ti V.rae breviter significarem, quo auctoritate sua fultus, quam in id necessariam sum arbitratus Monasterio iacenti opem aliquam afferre possem; et si enim ex Generali Facultate mihi a S.te V.ra concessa 3multa praestare queam in Monasterio dirigendo, aliqua tamen expedienda video, quae vel speciali S.tis V.rae Commissione omnino indigent, vel saltem expeditius minoreque cum difficultate et maiore cum decore tractari poterent, si eadem S.tis V.rae auctoritas accedat, idque eo magis, quo monasterium istud nulli hic subest Ordinario, sed in Congregatione sub Generali Ordinis Praemonstratensium 4est immediate S.ti V.rae subiectum. Ad rem ergo quod attinet Monasterii rerumque ad ipsum pertinentium status ita se ferme habet.
Jacet hic locus in ea Carinthiae parteaDiocesis Salisburgensis quae Bambergensi Episcopo in temporalibus subest, cum aedificiis, tum commoditatibus et olim et nunc etiam satis celebris, nam insigni structura Monasterium extructum multorum Canonicorum est capax et ipsius reditus sunt quinque millia florenorum; eidem Monasterio plures subiectae sunt Parochiales Ecclesiae, quarum aliquae pleno iure ad Praepositum Monasterii pertinent. Regularis Disciplina per multos annos ibi valde floruit; nunc autem non solum non apparet antiqui splendoris species, sed omnis ferme Relligionis forma, quae proximis annis utcumque servata fuit, iam evanuisse videtur; cum enim Praepositus eo devenerit, ut cum aliis de causis criminosis, tum praecipue ob adversam corporis valetudinem eo nunc devenerit, ut plane inhabilis censeatur nullusque in Monasterio reperiatur (cum 156duo sint tantum professi, iidemque inhabiles), qui ad regimen aptus haberi possit; quid spei sit reliquum circa Monasterii directionem, cogitandum reliquitur: Verendum scilicet est, ne dilapidatores aliqui subintrent, qui bona dissipent et nihil minus quam de Relligione cogitantes omnia in profanos usus convertant. Neque vero expectandum videtur, quod ordinis totius Praemonstratensis Generalis labentibus rebus succurrat opemque monasterio ferat, cum nec certior ipse de rerum statu sit factus, nec, si tamen omnia sciret, possit omnibus opportune providere, cum non parvo terrarum hinc spacio in Gallia distet. Haec cum ita se habeant, de remedio tantum Monasterii dirigendi cogitandum superest: Modus autem hic occurrit, quem S.ti V.rae significandum duxi, ut nimirum S.tas V.ra mihi per Breve serio mandet 5, ut curem omnino aliquem monasterio praefici, sive ex ordine ipso Praemonstratensi, sive ex alia Religione desumptum, sive etiam Presbyterum aliquem secularem, quem scilicet meliorem ipse iudicavero, neglecta non solum electione, quam impossibilem iudico, cum neminem regimini aptum ibi agnoscam, sed etiam postulatione, quae et ipsa fortassis locum habere non poterit, cum Professorum voces activae facile non inveniantur, concessa etiam mihi plena facultate non solum providendi Monasterio per viam ordinariam electionis aut postulationis, sed etiam deputandi aliquem in certum vel incertum tempus administratorem, quoscumque contradictores sive Ecclesiasticos sive Seculares summa sua auctoritate compescendo.
Quo vero ista possint expeditius et minore cum difficultate ad finem optatum perduci, valde consultum iudicarem, si S.tas V.ra ad Electum Bambergensem Episcopum Breve dirigeret6, quo ei praeciperet, ut cum ipse, tum Vicedominus suus in Ducatu Carinthiae auxilium mihi in hac re afferret, is enim tanque illius partis Carinthiae Dominus temporalis multum prodesse et omnes contradictores auctoritate sua compescere facile posset.
Haec S.ti V.rae significanda et suggerenda duxi, ob id tantum, ut non infimae Praelaturae statum, indigentiam et etiam eiusdem iuvandae modum proponerem, suum hac in re praeceptum, et directionem expectans, paratus semper ad omnia iussa et mandata exequenda S.tis V.rae cui et a Deo optimo Maximo omnem incolumitatem precor et me ipsum ad pedes provolutum humillime commendo.
Fußnoten
- 1 Dieses Datum ergibt sich aus der Empfangsbestätigung San Giorgios am 14. August 1599: Nr. 65.2.
- 2 Das Prämonstratenserkloster Griffen war 1236 von Bischof Ekbert von Bamberg gegründet worden. Propst Martin Brenner (gest. 23. September 1599) war in den ersten beiden Monaten des Jahres 1599 aufgrund der schlechten wirtschaftlichen Verwaltung des Klosters abgesetzt worden, woraufhin weltlichen bambergischen Beamten aus Wolfsberg die Administration übertragen wurde. Schon kurze Zeit später bewarb sich Johann Friedrich Clement, Erzpriester in Unterkrain, der von Eh. Ferdinand und den Bischöfen von Laibach und Lavant für die Propstei empfohlen wurde. Obwohl die Konventualen sich für die Wahl des neuen Propstes einsetzten, kam Portia im Rahmen seiner Visitation im März 1600 zu dem Schluss, dass zum Wohl der Ordensniederlassung der zukünftige Propst postuliert und nicht aus den eigenen Reihen gewählt werden sollte. Daraufhin wurde Philipp Baumann aus dem Mutterkloster Oberzell bei Würzburg im August 1600 zum Propst postuliert. Die von Eh. Ferdinand betriebene Auflösung des Klosters und die Ubernahme durch den Jesuitenorden scheiterte, wie auch im Fall des Benediktinerstiftes Arnoldstein, am vehementen Widerstand des Bamberger Bischofs Gebsattel endgültig im Jahr 1602. Erst 1786 wurde das Stift endgültig aufgelöst: vgl. LOSERTH, Gegenreformation; SCHROLL.
- 3 Vgl. RAINER, GN 3, S. 31–38.
- 4 François de Longpré (gest. 1613), Generalabt der Prämonstratenser (1596–1613): vgl. ARDURA, S. 213f.; DIP 7, S. 724.
- a Hinzugefügt.
- 5 Das gewünschte Breve wird am 17. September 1599 ausgestellt: Nr. 75.1.
- 6 Clemens VIII. an Gebsattel, Rom, 1599 September 20, ASV, Secr. Brev., Reg. 287, fol. 160v–161r.